In beweging komen

Zeilboot
Foto: Bert Muizebelt

Benfica heeft weer een finale verloren en dat komt door een vervloeking die 52 jaar geleden werd uitgesproken.

Trainer Béla Guttmann, die in 1962 voor de tweede maal een Europese beker had gewonnen, dacht dat hij nu wel wat meer salaris zou krijgen. Niet dus. Hij bezwoer de bestuurders dat de club in geen honderd jaar meer een Europese finale zou winnen.

Benfica haalde vaak de finale, maar verloor steeds. Ook nu weer in 2014.

De clubleiding dacht de vloek nog ongedaan te kunnen maken door een mooi standbeeld van de legendarische trainer voor het stadion te plaatsen. Guttmann is daar te zien met de twee bekers in de armen. Maar dat baatte niet.

De vloek blijft verlammen.

Hoe kan dat?

Is het een kwestie van inbeelding, bij supporters, spelers en bestuurders dat er kennelijk iets aan de hand is, waardoor er geen Europese titel meer gewonnen kan worden? Of is er echt iets aan de hand? Zijn er duistere machten in het spel, die echt bestaan en dus ook invloed hebben, ook al zouden de spelers vol zelfvertrouwen aan de finale beginnen?

Het omgekeerde lijkt aan de hand wanneer er in de bijbel wordt gesproken over de werking van de Heilige Geest. Ook die wordt soms aangekondigd en kan dan met grote kracht troost en moed brengen.

Hoe kan dat?

Is het een kwestie van geloof, inbeelding, bij degenen die in God en in Jezus geloven, als een soort geestelijk placebo effect? Of is er echt een geestelijke kracht aan het werk die ook effect heeft buiten de geestelijke instelling van mensen om? Bestaat de Heilige Geest doordat wij mensen erin geloven, of bestaat die Geest ook zonder ons?

In de bijbel kiezen de schrijvers steeds voor de laatste mogelijkheid. Ze stellen de Heilige Geest voor als een kracht die komt en gaat wanneer het haar of hem goed dunkt. Het enig dat mensen kunnen doen is er JA of NEE tegen zeggen. Zoals zeilers op een meer. Ze kunnen de wind niet maken en ook de windrichting niet bepalen. Zeilers kunnen alleen gaan zeilen en dan kunnen ze kiezen voor meewind mee, of tegenwind, of iets daar tussen in.

Controle

Ik vind het lastig om me zo afhankelijk te voelen. Mensen zoals ik, en dan vooral moderne mensen, houden ervan om wat controle te hebben op belangrijke zaken. Ik wil me best LATEN inspireren, maar dan zoek ik graag zelf de omstandigheden uit. Een goed boek of verhaal, aansprekende muziek, mensen die ik kan bewonderen en die iets te melden hebben bijvoorbeeld. Maar afwachten en dan maar voortgedreven worden, dat klopt niet met het ideaal van de autonomie dat juist in onze moderne tijd zo gekoesterd wordt.

Het klopt ook niet met het ideaal van persoonlijk verantwoordelijk zijn voor je daden en voor wat je presteert.

Ik zie het al voor me: collega's die op kantoor komen, een paar uur lusteloos voor zich uit staren en dan doodleuk melden dat de Heilige Geest kennelijk vandaag in een ander kantoor aan het werk is; niets aan te doen!

Gelijk

Wie heeft er nu gelijk: de bijbelschrijvers, die ervan uitgaan dat de Heilige Geest er is, buiten het geloof van ons mensen om; of de moderne mens zoals ik die autonoom en verantwoordelijk wil zijn?

Moeilijk te zeggen. Het lijkt me dat we hier twee manieren van omgaan met de werkelijkheid zien, die niet goed op elkaar aan lijken te sluiten.

De oplossing vind je niet door te beredeneren dat de ene omgangsvorm beter of meer waar is dan de andere. Redeneren gaat de oplossing niet brengen.

De oplossing wordt gevonden door zelf te veranderen en in beweging te komen. Mensen die geïnspireerd zijn geven vaak aan dat ze het idee hadden dat ze in gang werden gezet en tegelijk iets in beweging brachten. Dat ze aangesproken werden en tegelijk naar voren stapten om antwoord te geven op een vraag die nog niet eens gesteld was.

Toch is het wel aardig om deze twee benaderingen van inspiratie naast elkaar te zien. Soms ben je maar aan het wachten op inspiratie, zonder dat er iets lijkt te komen; dan kun je ook eens naar en in jezelf kijken en je verantwoordelijkheid nemen. Soms ben je maar verantwoord bezig zonder dat je energie aangevuld wordt; dan kun je ook eens gaan zitten, om je heen kijken of de wind soms uit een ander hoek waait.

Ik zou de veronderstelling willen wagen dat gebrek aan inspiratie die mensen zeggen te voelen te wijten is aan het teveel en te eenzijdig uitgaan van slechts één benadering, omdat ze denken dat dat de enig juiste is.