Levenslessen

IMG 8138 ZZg Onderwijs LevenslessenLevenslessen

Hij onderwees
kinderen
kerkmensen
en volgelingen.
Schreef met zijn vinger in het zand.

Levenslessen
gaf hij,
onconventioneel
bevrijdend
stimulerend
tot groei.

Lessen
in menselijkheid.
Leven
met geestkracht
daadkracht
bezieling.

Zo moet het worden.
Zo moge het zijn.

'Gewoon' naar school. Dat staat als titel boven het hoofdartikel van ZZg Nieuws mei 2013.
Maar naar school gaan is heel vaak niet gewoon.
Niet voor kinderen in Suriname of in Tanzania maar ook niet voor kinderen in Nederland.
Mei is in Nederland de examenmaand. De maand waarin docenten tegen elkaar zeggen: die en die gaat het niet halen, heeft nooit opgelet, spijbelde, was niet te motiveren.
En wie herinnert zich niet hoe lastig het soms was om steeds maar op te letten, om altijd maar op tijd in de les te zijn, om de discipline en motivatie vol te houden.
Er is geloof nodig om naar school te gaan en echt iets te leren. Geloof dat het kan. Dat jij het kunt. Dat je iets bij kunt dragen, verschil kunt maken, van betekenis kunt zijn voor je omgeving.
In Nederland lijken kinderen vooral te worden gemotiveerd door wat ze zelf aan het onderwijs hebben. Docenten wijzen erop dat het mooi is om kennis in huis te hebben. Vanaf de basisschool worden leerlingen in het model van de zelfverrijking gedrongen: je moet kiezen wat je leuk vindt, wat je goed kunt, waar je geld mee kunt verdienen.
Maar zelfverrijking levert nooit voldoende motivatie op om het jaren vol te houden. Dus gaan leerlingen in de hoogste klassen met hun docent in discussie: 'Mevrouw, waarom moeten we dit leren, wat heeft het voor zin?' 'Nou, dan snap je schilderijen, kun je in Frankrijk met een garagebedrijf bellen, weet je waar Moskou ligt...'
In de zuidelijke landen lijken kinderen een iets ander motivatieprobleem te hebben. School is soms een vreemde wereld, waar een andere taal wordt gesproken. Letterlijk een andere taal. Je moet als kind die andere wereld binnenstappen en je moet ergens het geloof vandaan zien te halen dat je daar ook thuis hoort. Dat je iets kunt leren, dat je iets van je leven kunt maken, dat je een plan kunt maken en daar stap voor stap aan kunt werken. Eerst rekenen en schrijven, dan berekeningen maken en plannen schrijven, dan ergens werken waar deze kennis nuttig is.
In zuidelijke landen kunnen veel problemen worden opgelost met geld. Een lekkend schooldak, onvoldoende boeken of pennen, onderbetaalde leerkrachten. Maar het motivatieprobleem blijft. In het zuiden en in het noorden.

Een school met een identiteit, bijvoorbeeld een christelijke school, heeft in principe genoeg in huis om dat essentiële geloofsprobleem aan te pakken.
Neem de zin jij kunt echt iets betekenen voor je omgeving als uitgangspunt voor motivatie, voor geloven dat leren kán.
In het noorden moeten dan net even andere accenten gelegd worden dan in het zuiden.
In het noorden moet het zo: jij kunt echt iets betekenen voor je omgeving. Iets betekenen is dan een nieuw element in de keuzeprocessen waar elke leerling doorheen moet. Het helpt leerlingen anders naar hun mogelijkheden te kijken dan het dienstbevel: 'kies wat je leuk vindt'.
In het zuiden moet het zo: jij kunt echt iets betekenen voor je omgeving. Dat is in het zuiden vaak een nieuwe gedachte: JIJ bent belangrijk.
Het christendom heeft een paar briljante woorden in zijn traditie om mensen te helpen de juiste balans te vinden tussen egotripperij en verdrinken in gebrek aan zelfvertrouwen: elk mens is een kind van God, lijkt op God, is als uniek persoon de moeite waard. (Je zou haast zeggen dat het christendom het individualisme heeft uitgevonden.)
Maar ouder dan de unieke waarde van elk mens in de ogen van God is het woord naastenliefde. Heb je naaste lief als jezelf. Groei door de liefde die je kunt geven aan je naaste, haal onvermoede krachten naar boven en schudt alle gedoe van je af als je je wijdt aan iemand in nood.

Kijk, dat zijn levenslessen die kinderen echt vooruit helpen als mens en die dan ook nog eens zorgen dat ze zichzelf wat gemakkelijker kunnen motiveren.
En nu nog 'even' omzetten in de praktijk: christelijke scholen, ga je gang!!